Group 21 Created with Sketch.

Wanneer we sterven om te leven

Group 3 Created with Sketch.
Fill 1 Copy
Group 3 Created with Sketch.

Angst & immobiliteit

Wanneer we in ons leven in situaties terechtkomen die levensbedreigend zijn, kan het voorkomen dat we immobiel worden. Tonische immobiliteit noemen we dat; een ‘blanco’ toestand van verlamming. Dit is een minder bekende reactie op gevaar dan vluchten en vechten, maar het is één van de drie primaire, instinctieve reacties die we laten zien als het onwaarschijnlijk is dat vechten of vluchten nog helpt.

De gevolgen van immobiliteit bij de vorming en behandeling van trauma, zijn erg groot. Trauma ontstaat wanneer we intens bang zijn en we tegelijkertijd ervaren dat we fysiek belemmerd worden of dat we ervaren dat we gevangen zitten. We bevriezen in een toestand van verlamming of vervallen in een overweldigende hulpeloosheid.

Er wordt hier door Peter Levine, een onderscheid gemaakt tussen bevriezen en hulpeloosheid. Bij bevriezen verstijven je spieren en bereiden ze zich voor op de klap die gaat komen. Verlamming ontstaat als de dood onafwendbaar is. Daarbij verslappen de spieren juist volledig en kom je in een toestand van hulpeloze gelatenheid. Deze gelatenheid, het verlies van de wil om op dat moment te leven, is de kern van diep trauma.

Immobiliteit heeft vier belangrijke functies om te overleven:

  1. Door niet mee te bewegen neemt bij het roofdier de agressie af. Een roerloos dier wordt vaker met rust gelaten. Hiermee wordt een kans op ontsnappen gecreëerd. Dit zien we bij mensen gebeuren in situaties van gewelddadige berovingen of bijvoorbeeld seksueel misbruik.
  2. Het zorgt voor een bepaalde mate van onzichtbaarheid. Door niet te bewegen word je minder goed gezien. Denk aan geweld in groepen waar één persoon in de groep die verlamd van angst in een hoekje weggedoken zit en daardoor door de geweldenaars niet wordt opgemerkt.
  3. Wanneer één dier ter aarde stort, gaat daar de aandacht heen waardoor de rest van de groep kan ontsnappen. Bij mensen kan dit het moment zijn waarop bijvoorbeeld een gijzelaar afgeleid is door een persoon die verlamd van angst roerloos ligt en de gijzelnemer op dat moment overmeesterd kan worden door een ander persoon in de groep.
  4. En de laatste functie is de totale gevoelloosheid die het met zich meebrengt. Extreme pijn wordt daardoor gedempt. Waarschijnlijk treedt dit ook op bij slachtoffers van een verkrachting of een ongeval. Het slachtoffer neemt de situatie waar van een afstand, alsof hij niet meer in zijn lichaam zit. Deze afstandelijkheid/ dissociatie, helpt hem om de situatie “dragelijk” te maken.

Omdat ieder mens in zijn leven angst ervaart, is het als coach belangrijk goed in te schatten met welke mate van angst jouw coachee te maken heeft gehad. Wanneer we te maken hebben met angst die leidt tot een traumatische situatie waarin bevriezing en of hulpeloosheid plaats heeft gevonden, dan is het afhankelijk van de situatie of deze angst nog in het lichaam zit opgeslagen of niet.

Wanneer het lichaam de angst heeft kunnen ontladen, dan kunnen mensen doorgaans goed verder met hun leven zonder dat de gebeurtenis een problematische invloed heeft op het dagelijks leven. Is de angst, bevriezing en of hulpeloosheid in het lichaam vast komen te zitten, dan hebben we te maken met een trauma waarvan de impact groot kan zijn op het dagelijks functioneren. Iemand is dan tijdelijk gestorven om te kunnen leven. Je moet dan weten hoe je iemand kunt begeleiden naar het levend leven, om te voorkomen dat een trauma wordt herbeleefd en overlevingssystemen zich juist verankeren.

Fill 1 Copy

Fill 1 Wat als je kinderen zelfstandig zijn? 

28 jun 2021

De liefde van een moeder kent onbegrensde mogelijkheden. Maar wat als je je werk als...

Lees verder!

Fill 1 Lichamelijk ongemak als signaal van de ziel

28 jun 2021

Alles is energie De wetenschap geeft aan dat het universum door een gigantische explosie is...

Lees verder!
Fill 1 Copy
Group 3 Created with Sketch.

Weten, voelen, doorvoelen